tanden en kiezen  (theorie - informatief)| bovenbouw m |

tanden en kiezen

Het gebit bestaat uit tanden en kiezen. Het deel van de kies of tand dat boven het tandvees uitsteekt, wordt de kroon genoemd en het deel dat in het kaakbeen zit is de wortel. De overgang tussen de kroon en de wortel wordt de hals genoemd. Tanden hebben één wortel en kiezen hebben één of meer wortels.

kies

Tanden en kiezen bestaan merendeels uit tandbeen. Bij de kroon en hals is het tandbeen omgeven door een laag glazuur. Glazuur is harder dan tandbeen en beschermt de tand tegen beschadiging en tandrot. Bij de wortel is het tandbeen omgeven door een dun laagje cement. De wortel zit in het tandvlies. In de tandholte bevinden zich bloedvaten en zenuwen.

bouw van een kies

gebit

Een gezond gebit bestaat bij volwassen mensen uit 8 tanden, 4 hoektanden en 20 kiezen. Bij een kind dat zijn tanden nog niet gewisseld heeft, bestaat het gebit uit 8 tanden, 4 hoektanden en 8 kiezen. Dit gebit wordt een melkgebit genoemd. Bij een schoolkind wisselen de tanden. Na de tandwisseling bestaat een gebit uit 8 tanden, 4 hoektanden en 16 kiezen. Tijdens de adolescentie komen er nog 4 kiezen, de zogenaamde verstandskiezen, bij. De kiezen die ook in het melkgebit voorkwamen zijn kleiner dan de kiezen die er na de tandwisseling zijn bijgekomen. De kiezen die ook in het melkgebit voorkomen worden valse kiezen genoemd en de kiezen die er na de tandwisseling bijkomen heten ware kiezen.

een gebit met 28 tanden en kiezen

Bij veel mensen leveren de verstandskiezen problemen op. Verstandskiezen zijn vaak te klein om goed voedsel te kunnen kauwen, of komen helemaal niet door. Bij andere mensen komen de verstandskiezen niet door op de juiste plek, zodat andere kiezen van hun plek geduwd worden. Verstandskiezen worden vaak getrokken voordat ze problemen gaan veroorzaken.

tandformule

Bij een tandformule worden de tanden, hoektanden en kiezen in de rechterbovenkaak, de linkerbovenkaak, de rechteronderkaak en de linkeronderkaak in een schema geplaatst.

tandformule

Aan een tandformule kan de toestand van een gebit worden afgelezen. Kinderen, adolescenten en volwassenen hebben bijvoorbeeld verschillende tandformules.

tandformules kinderen, adolescenten en volwassenen

tandbederf

Na het eten van een maaltijd vormt zich tandplak om de tanden en kiezen. Tandplak bestaat uit etensresten, speeksel en miljarden bacteriën. Bacteriën die tandbederf (of cariës) veroorzaken, leven van suikers die zich in vrijwel elke maaltijd bevinden. Deze bacteriën zetten deze suikers om in zuren. Zuren lossen tandbeen op. Tandrot ontstaat door de zuren die bacteriën produceren. Hoewel tandglazuur redelijk bestand is tegen de zuren die de bacteriën uitscheiden, komen deze zuren toch in contact met het tandbeen, omdat zich in glazuur vrijwel altijd barstjes bevinden. Deze barstjes ontstaan bijvoorbeeld na het nuttigen van warm en meteen daarna koud voedsel. Het tandglazuur barst dan door het snelle uitzetten en krimpen van het glazuur.

tandbederf

Als het tandbederf in de buurt van de zenuwen in de tanden of kiezen komt, ontstaat tandpijn. Tandpijn kan zeer hevig zijn. Wanneer een tandarts tijdig ingrijpt, komt het zelden tot erge tandpijn. Een tandarts boort meestal het aangetaste tandbeen weg en vult de tand of kies. Indien de tandrot niet door een tandarts wordt bestreden, tast de tandrot de zenuwen en bloedvaten in de tand of kies aan, waardoor de tand of kies verloren gaat.

zuurproductie

Na elke maaltijd volgt een 'zuuraanval' in de mond. Als niet vaker dan 3 of 4 keer per dag gegeten wordt, zijn de tanden en kiezen doorgaans in staat om deze zuurstoot te doorstaan. Wanneer vaker op een dag gegeten wordt, denk aan tussendoortjes, kunnen de zuurstoten de tanden en kiezen wel aantasten.

zuurproductie in de mond bij vier maaltijden
zuurproductie in de mond bij vier maaltijden met tussendoortjes

tandplak en tandsteen

In tandplak kunnen bacteriën voorkomen die een tandvleesontsteking veroorzaken. Bij een tandvleesontsteking is het tandvlees rood en geïrriteerd. Ontstoken tandvlees kan zich terugtrekken, zodat een deel van de hals van de tand of kies bloot komt te liggen. Ook kan het wortelvlies gaan wijken. De tandhals en zeker de wortel van de tand of kies, zijn veel gevoeliger voor tandbederf dan de kroon, omdat zich op deze plekken geen (of weinig glazuur bevindt). Daarnaast zijn deze plekken minder goed (of vrijwel niet) te bereiken met een tandenborstel. Dit proces kan zover doorgaan dat tanden en kiezen los komen te zitten en uitvallen. Dit proces wordt verergerd door tandsteen. Tandsteen is verkalkte tandplak. Tandsteen ontstaat op ruwe plekjes waar de tandenborstel niet goed bij komt. De tandarts of mondhygiënist kan tandsteen met een haakje weghalen waardoor het tandvlees niet ontstoken raakt.


persoonlijke score

history

advertentie

advertentie

© 2017 Leon Dahmen biodoen Den Haag