pijlinktvissen en mossels ontleden  (onderzoek - opdrachtgestuurd practicum)| onderbouw v | bovenbouw m |

pijlinktvis

Pijlinktvissen behoren tot de afdeling van de weekdieren. Pijlinktvissen hebben een kop, zijn tweezijdig symmetrisch en hebben vangarmen met zuignappen. Pijlinktvissen hebben, in tegenstelling tot octopussen, tien armen, waarvan twee in de vorm van lange tentakels. Pijlinktvissen scheiden inkt af als ze bedreigd worden. Hiervoor bezitten pijlinktvissen een speciaal orgaan dat de inktzak genoemd wordt. Pijlinktvissen hebben een inwendige schelp.

pijlinktvis

Pijlinktvissen kunnen zich op drie manieren voortbewegen. Met hun vin, met hun armen en door water uit de trechter te persen.

pijlinktvis ontleden

nodig:

pijlinktvis. prepareerbak met waslaag, loep, twee pincetten, prepareernaald, spitse en stompe schaar, sonde, plakband of plakplastic, eventueel latex handschoenen en een practicumjas en het werkblad 'pijlinktvissen en mossels ontleden'

tip:

prepareerbak

Door de pijlinktvis onder water te ontleden, worden kwalijke geurtjes vermeden en zakken de verschillende onderdelen niet in elkaar. Vul de prepareerbak met waslaag met een laagje water, zodat de pijlinktvis net onder ligt.

werkwijze:

• werk in tweetallen
• laat een persoon de practicumhandelingen verrichten
• terwijl de ander persoon het werkblad invult
• leg de pijlinktvis in de prepareerbak
• zoek de trechter van de inktvis.

sonde in de trechter aanbrengen

Op de plek waar de kop van de pijlinktvis uit de mantel steekt bevindt zich de trechter. De trechter is een soort hol uitsteeksel. Door het water in de mantel met kracht door de trechter te persen kan een pijlinktvis zich razendsnel voortbewegen.
• steek de sonde door de trechter (zie afbeelding hierboven)
• een sonde is een dun metalen of glazen buisje
• leg de inktvis zo neer dat de mantel naar boven wijst
• zoek de volgende onderdelen op: trechter, mantel, kop, ogen, vangarmen, vin
• vul de namen in op het werkblad 'pijlinktvissen en mossels ontleden'.

mantel inknippen

De ingewanden en de kop van de pijlinktvis zijn aan een kant aan de mantel bevestigd. Deze zijde bevindt zich tegenover de trechter. Door de inktvis zo neer te leggen dat de mantel omhoog wijst, kan de mantel opengeknipt worden zonder dat de inwendige organen beschadigen.
• knip de mantel in vanaf de trechter tot aan de vin
• gebruik de stompe schaar zodat de ingewanden niet beschadigen
• klap de mantel open en bestudeer de ingewanden.

kieuwen en kieuwhart

Ongeveer in het midden van de ingewanden bevinden zich de kieuwen van de pijlinktvis. De kieuwen zijn te herkennen aan hun veervorm. Aan de basis van de kieuwen bevindt zich een geel knobbeltje. Deze gele knobbeltjes zijn de kieuwharten van de pijlinktvis. De kieuwharten pompen met kracht vloeistof in de kieuwen waardoor de pijlinktvis maximaal kan ademhalen
• zoek de kieuwen en de kieuwharten op in de pijlinktvis
• bestudeer de kieuwen met behulp van een loep
• maak in het werkblad 'pijlinktvissen en mossels ontleden' een schematische tekening.

kop en ingewanden losprepareren

De ingewanden van de pijlinktvis zijn met dunne vliezen aan de mantel bevestigd. Door de kop van de pijlinktvis in één hand te pakken en met de andere hand de mantel tegen te houden kunnen de ingewanden van de mantel afgetrokken worden. De vliezen waarmee de kop en ingewanden vastzitten aan de mantel kunnen door de tweede persoon worden doorgekipt.
• Neem de kop van de pijlinktvis in de ene hand
• houd de mantel tegen met de andere hand
• trek de kop voorzichtig omhoog
• laat de andere persoon de vliezen waarmee de kop en ingewanden vastzitten doorknippen
• werk voorzichtig zodat de kieuwen niet aan de mantel blijven zitten.

vrijgeprepareerde kop met ingewanden

Aan de bovenzijde van de kop met ingewanden bevinden zich de nieren en de spijsverteringsklieren. De nieren zijn te vinden als twee grote lobben aan weerszijden van de ingewandenzak. Net boven de kieuwharten liggen de spiermaag en kliermaag. De anus en de inktzak van de pijlinktvis monden net boven de trechter uit.
• zoek de onderdelen in de afbeelding hierboven op in de pijlinktvis
• maak de tekening in het werkblad 'pijlinktvissen en mossels ontleden' verder af
• benoem de onderdelen die in de pijlinktvis te herkennen zijn.

inwendige schelp vrijprepareren

Aan de binnenzijde van de vrijgeprepareerde mantel is de omtrek van de inwendige schelp van de pijlinktvis te zien. De inwendige schelp is gemakkelijk te verwijderen door met een pincet het iets uitstekende deel van de schelp aan de onderzijde van de mantel vast te pakken en zo de schelp los te trekken.
• pak met het pincet het uitsteeksel van de inwendige schelp vast
• buig de mantel naar achteren
• trek de inwendige schelp los van de mantel
• plak de inwendige schelp op in het werkblad 'pijlinktvissen en mossels ontleden'.

papegaaiensnavel vrijprepareren

Door de armen van de pijlinktvis vanuit het centrum naar beneden te strijken, wordt de papegaaiensnavel van de pijlinktvis zichtbaar als twee kleine zwarte puntjes. Door beide papegaaiensnavels stevig met een pincet vast te pakken, kunnen beide snavels uit de pijlinktvis getrokken worden.
• houd de kop van de pijlinktvis omhoog
• strijk de armen omlaag, zodat de papegaaiensnavel zichtbaar wordt
• pak de papegaaiensnavel vast met het pincet
• houd de kop stevig vast en trek de snavels uit de kop
• maak op het werkblad 'pijlinktvissen en mossels ontleden' een schematische tekening.


persoonlijke score

history

advertentie

advertentie

© 2017 Leon Dahmen biodoen Den Haag